Muszyna leży przy granicy ze Słowacją (ok. 5 km) oraz w odległości 11 km od Krynicy. Położona jest w dolinie rzeki Poprad oraz dwóch jej dopływów - potoków Szczawnik i Muszynka, na wysokości około 450 m n.p.m. W okolicach miasta znajduje się jeden z największych w Polsce Parków Krajobrazowych – Popradzki Park Krajobrazowy.

Powstanie i rozwój Muszyny związane są z pobliskim pograniczem oraz z przebiegającym wzdłuż doliny Popradu starym szlakiem handlowym zwanym "węgierskim". Pierwszą wzmiankę o tej osadzie spotykamy w akcie nadania z 1209 roku, w którym król węgierski Andrzej II zezwala na pobieranie cła nad rzeką Poprad koło Muszyny Proboszczowi Adolfowi ze spiskiej kapituły św. Marcina. W tym czasie osada należała do rodu Niegowickich herbu Półkozic.

Nazwa Muszyna przypuszczalnie pochodzi od potoków, nad którymi położone było miasto, których brzegi kamienie rzeczne porośnięte były mchami na skutek wilgoci. Łacińskie słowo musci - "mchy" dały najprawdopodobniej nazwę zarówno Muszynie, jak i położonej nad tym samym potokiem wiosce Muszynce. Jest też hipoteza, która mówi, iż nazwa miejscowości wywodzi się od przydomka biskupa krakowskiego Jana Muskaty.

W 1288 roku Muszyna została zapisana w testamencie przez Wysza scholastyka kapituły krakowskiej, biskupom krakowskim. W XIV wieku król Władysław Łokietek na skutek zatargu z biskupem Muskatą przyłączył te ziemie do królewszczyzny. Przez następnych 80 lat władali nimi kolejni władcy Polski. Muszyna otrzymała prawa miejskie w 1356 roku, dzięki Królowi Kazimierzowi Wielkiemu.

Król Władysław Jagiełło, chcąc sobie zjednać duchowieństwo, dnia 30 lipca 1391 roku darował powtórnie "Klucz Muszyński" (dwa miasta i 35 wsi) biskupstwu krakowskiemu. Od tej chwili ziemie te były traktowane jako samodzielne jednostki administracyjne z własną administracją, wojskiem (piechotą zwaną harnikami) i sądami, dzięki czemu obszar ten nazywany był „Państwem Muszyńskim”. W imieniu biskupów rządy w Muszynie sprawowali starostowie, z których najbardziej znany był Stanisław Kępiński, przyjaciel Jana Kochanowskiego, który napisał fraszkę "Do starosty muszyńskiego".

W XV wieku do Muszyny zaczęli napływać Wołochowie, Rusini oraz Rumuni. Ludność ta, wyznania greckokatolickiego, o czym świadczą zachowane cerkwie, z czasem nazwana została Łemkami i osiedlana była na prawie wołoskim.
Na terenie Muszyny aktywnie działali podczas powstania Konfederaci Barscy.

Muszyna wraz z kluczem pozostała własnością biskupstwa krakowskiego do 1781 roku, a po rozbiorach przeszła na rzecz skarbu austriackiego. Mimo, iż zaborcy pozostawili istniejące instytucje, z czasem miejscowość zaczęła podupadać.
Dopiero w latach dwudziestych XX wieku, kiedy Muszyna stała się uzdrowiskiem, zaczęła odzyskiwać swą popularność. W 1930 roku została przyjęta do Związku Uzdrowisk Polskich, a w 1932 roku dokonano odwiertu dwóch pierwszych źródeł mineralnych.

II wojna światowa i okupacja spowodowały całkowitą dewastację urządzeń uzdrowiskowych i dopiero w 1958 roku w Muszynie wznowiono działalność o charakterze uzdrowiskowym, gdzie leczy się głównie choroby układu oddechowego i pokarmowego.
Głównym bogactwem Muszyny są zasoby leczniczych wód mineralnych, które zawierają niezbędne człowiekowi biopierwiastki jak magnez, wapń, sód, potas, żelazo, selen czy lit.
Uzdrowisko muszyńskie oferuje turystom możliwość pobytu w sanatoriach, zakładach przyrodoleczniczch, pensjonatach i licznych domach wypoczynkowych. Niewątpliwą atrakcją jest możliwość bezpłatnego korzystania z ogólnodostępnych pijalni wód mineralnych, jak również z sezonowych punktów czerpalnych wód mineralnych.
Nieomal w centrum miasta znajduje się rezerwat "Obrożyska" o powierzchni 100,38 ha, utworzony w 1957 roku.


Podczas wizyty w Muszynie turyści uczestniczyć mogą w zimowych kuligach, letnich przejażdżkach dorożkami oraz wycieczkach na Słowację.
Dobrze wyposażone ośrodki wczasowe i sanatoryjne stanowią doskonałą bazę dla turystów i kuracjuszy, organizatorów konferencji, szkoleń, sympozjów, plenerów malarskich i fotograficznych. Na wypoczynek zapraszają tu również gospodarstwa agroturystyczne.
W skład Gminy Muszyna wchodzą trzy uzdrowiska: Muszyna, Złockie, Żegiestów.

Łagodne zbocza górskie stanowią doskonałe zaplecze dla uprawiania narciarstwa zjazdowego i biegowego. Dostępne są wyciągi narciarskie w Powroźniku, Złockiem, Szczawniku, Jastrzębiku i Żegiestowie, a także narciarskie trasy biegowe w Złockiem.
W 2008 roku Muszyna została połączona systemem 10 wyciągów narciarskich z ośrodkiem w Wierchomli Małej.

Latem korzystać można z malowniczych, pieszych i rowerowych szlaków turystycznych, kąpielisk oraz przejażdżek konnych zarówno bryczkami jak i wierzchem, oznakowanymi szlakami, kortów tenisowych, boisk, krytych basenów i miasteczka wodnego.
Korzystne warunki znajdą tu również wędkarze, myśliwi i grzybiarze.

Wielowiekową historię i tradycje regionu poznać można w muszyńskim muzeum regionalnym. Entuzjastów zabytków zachęcą z pewnością wyprawy szlakiem dawnego „Państwa Muszyńskiego”, na którym obejrzeć możemy zarówno ruiny zamku (XIVw), dwór starostów, zajazd, kordegardę (XVIII-XIXw), jak i rozsiane po wszystkich wioskach dawne połemkowskie cerkwie greko-katolickie.
Muszyna zaprasza wszystkich gości do uczestnictwa w cyklicznych letnich imprezach: ”Festynach Nad Popradem”,
“Noc Świętojańska nad Popradem”,
” Święto Wód Mineralnych”,
“Jesień Popradzka”.
Dla koneserów sztuki organizowane są wystawy prac artystów polskich i słowackich w Miejskiej Bibliotece Publicznej i Muzeum Regionalnym.
Główne szlaki turystyczne (piesze) to:
• Muszyna - Złockie - Jaworzyna Krynicka (1114 m n.p.m.) – Krynica Zdrój - Huzary (864 m n.p.m.) – Mochnaczka Niżna - Lackowa (997 m n.p.m.) - Wysowa (Szlak Wincentego Pola)
• Muszynka - Rezerwat Przyrody Okopy Konfederackie – Wojkowa - Muszyna – Szczawnik - Pusta Wielka (1061 m n.p.m.) - Żegiestów

Do głównych zabytków w Muszynie należą:
• Ruiny zamku starostów "Państwa Muszyńskiego" z XIV wieku,
• Podzamkowy zespół dworski XVIII/XIX wieku: dwór starostów, zajazd z XIX wieku (obecnie Muzeum Regionalne PTTK), kordagena,
• Barokowy Kościół obronny pw. św. Józefa z XVII wieku z rzeźbami gotyckimi,
• Kapliczki św. Jana Nepomucena i św. Floriana na Rynku z przełomu XVIII/XIX wieku,
• Cmentarz Żydowski.
• Zabytkowy zespół domów mieszczańskich z XIX/XX wieku - ul. Kościelna