Nowy Sącz położony jest w płaskim dnie Kotliny Sądeckiej, w widłach rzek Dunajca i Kamienicy Nawojowskiej, na wysokości ok. 300 m n.p.m. Najstarsza część miasta leży na płaskim wzniesieniu pomiędzy korytami obu rzek.

Nowy Sącz położony jest u podnóża masywów górskich Beskidu Sądeckiego, Beskidu Wyspowego i Beskidu Niskiego, a także w niewielkiej odległości od Jeziora Rożnowskiego.
Początkowo, osada w miejscu dzisiejszego Nowego Sącza nosiła nazwę Kamienica. Nazwa miasta aktem lokacyjnym, nadanym przez Wacława II, została przeniesiona z sąsiadującego Civitas Sandecz - Sącza (dzisiaj Starego Sącza). Aby odróżnić od poprzedniego miasta, dodano przymiotnik "Nowy", a miasto zaczęło nosić nazwę "Nova Civitas Sandecz".

 

Sądecki Park Etnograficzny

Sądecki Park Etnograficzny jest jednym z oddziałów Muzeum Okręgowego w Nowym Sączu. Jest to skansen regionalny o powierzchni ok. 20 hektarów, posiadający 68 obiektów tradycyjnego budownictwa wiejskiego i mieszczańskiego (prezentujących kulturę ludową historycznej Sądecczyzny) oraz amfiteatr leśny. Na terenie parku znajdują się m.in.: zagrody chłopskie, dwór szlachecki, folwark dworski, kościół rzymskokatolicki, cerkiew greckokatolicka, zbór protestancki.

 

Sądecki Rynek

Na środku obszernego sądeckiego Rynku stoi ciekawy, eklektyczny, bogato zdobiony ratusz pochodzący z roku 1894. Obok ratusza znajduje się nowy pomnik Jana Pawła II. W pobliżu Rynku przy Placu Kolegiackim wznosi się najcenniejszy zabytek Nowego Sącza czyli pochodząca z przełomu XIV i XV w. Bazylika p.w. św. Małgorzaty. Wyższa wieża kościoła, północna, należała do miasta i służyła jako punkt obserwacyjny; niższa, ośmioboczna wieża południowa pełniła funkcję dzwonnicy. Wewnątrz kościoła warto zwrócić uwagę na gotyckie sklepienia w kaplicach św. Anny i św. Jakuba oraz na bardzo cenny XV-wieczny obraz Przemienienie Pańskie w głównym ołtarzu.

Tuż obok kolegiaty przy ul. Lwowskiej znajduje się Dom Gotycki wzniesiony jako mieszkania dla kanoników kolegiaty św. Małgorzaty. Wewnątrz mieści się ciekawe Muzeum Okręgowe ze sporą kolekcją cennych ikon. Część ikon eksponowana jest w formie ikonostasu, pochodzą one jednak z różnych cerkwi i nie są do siebie zbyt dobrze dopasowane. Oprócz tego muzeum posiada największą w Polsce kolekcję dzieł Nikifora Krynickiego, artysty łemkowskiego.

Na północny zachód od Rynku przy ul św. Ducha jest położony Kościół i Klasztor Jezuitów. Kościół powstał w XV w., ale z tego okresu zachowało się tylko gotyckie sklepienie w prezbiterium, wystrój kościoła jest barokowy. W głównym ołtarzu znajduje się słynący łaskami obraz Matki Boskiej Pocieszenia pochodzący z XVI w.

W północnej części Starego Miasta na wysokim brzegu Dunajca stał do II wojny światowej średniowieczny zamek, w którym przed wojną mieściło się muzeum. Zamek został 17 stycznia 1945 tuż przed wyzwoleniem miasta, wysadzony w powietrze, prawdopodobnie przez partyzantów chcących zniszczyć zgromadzone w zamkowych piwnicach materiały wybuchowe. Na wysokiej skarpie pozostała Baszta Kowalska i resztki murów zamkowych.
Dziś jest stolicą regionu, siedzibą powiatów: grodzkiego i ziemskiego. Jest jednym z najważniejszych miast w Małopolsce. Prężnie rozwijają się uczelnie wyższe, na czele z Wyższą Szkołą Biznesu – NLU i Państwową Wyższą Szkołą Zawodową, mały przemysł i usługi, kultura, folklor i turystyka.

Nowy Sącz to wrota do znanych uzdrowisk i "mekka turystów", przemierzających bardzo lubiane przez Karola Wojtyłę, późniejszego papieża Jana Pawła II, Beskidy.